Description (English)

Acharya Matragupta teaches his students the value of internal values, character, and genuine upbringing. Kshemak, the arrogant Chief Minister (Mahamatri) of Kashmir, arrives with his son, Janak, demanding special royal privileges, servants, and preferential treatment. Matragupta firmly refuses to compromise the academy's rules and principles for royal authority, stating that humility and character matter more than status. Enraged, Kshemak orders Matragupta's exile from Kashmir. Rather than abandoning his principles, Matragupta willingly leaves the academy and the kingdom.

Description (Gujarati)

કાશ્મીરના વિદ્યામંદિરમાં આચાર્ય માતૃગુપ્ત શિષ્યોને અંતઃકરણ અને સાચા સંસ્કારનું મહત્વ સમજાવે છે. જ્યારે કાશ્મીરના અહંકારી મહામંત્રી ક્ષેમક પોતાના પુત્ર જનક માટે વિશેષ રાજસી સગવડો માંગે છે અને સત્તાનો રોફ બતાવે છે, ત્યારે માતૃગુપ્ત પોતાના સિદ્ધાંતો સામે ઝૂકવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. પરિણામે, દેશનિકાલની સજા મળતાં પણ તેઓ વિદ્યાપીઠના નિયમો અને આદર્શો ખાતર આશ્રમ છોડી દે છે.

બીજા દ્રશ્યમાં, ઉત્તરાપથના પ્રતાપી મહારાજા હર્ષવિક્રમનો સેનાપતિ શિકાર દરમિયાન ભૂલથી એક ગરીબ ખેડૂતનો પાક કચડી નાખે છે. મહારાજા પોતાની રાજસત્તાનો દુરુપયોગ કરવાને બદલે અત્યંત નમ્રતા દાખવી ખેડૂત પાસે ક્ષમા માગે છે. આ દ્રશ્ય જોઈને માતૃગુપ્ત ખૂબ પ્રભાવિત થાય છે. આગળ જતાં મહારાજા હર્ષવિક્રમ માતૃગુપ્તની વિદ્યાભક્તિ, નમ્રતા અને નિઃસ્વાર્થ ભાવનાને ઓળખી તેમને પોતાના રાજ્યમાં આદરપૂર્વક સ્થાન આપે છે. આ નાટક સાબિત કરે છે કે રાજસત્તા કે અહંકાર કરતાં સંસ્કાર, નમ્રતા અને ન્યાયપ્રિયતા જ જીવનમાં સાચી શ્રેષ્ઠતા