Description

નાટકનું પ્રારંભિક માળખું અને વિષયવસ્તુ:આ મુક્ત પદ્ય (free verse) માં લખાયેલા નાટકનું શીર્ષક "मैं ही सिजर और ब्रूट्स भी मैं ही हूँ!" (હું જ સીઝર અને બ્રુટસ પણ હું જ છું!) છે. તેના મૂળ લેખક હસમુખ બારાડી છે અને અંજની મજીઠિયા દ્વારા તેનો હિન્દી અનુવાદ કરવામાં આવ્યો છે. આ નાટક પ્રખ્યાત રોમન સમ્રાટ જુલિયસ સીઝર (Julius Caesar) ના જીવન, સત્તા, રાજકીય ષડયંત્ર અને તેના મિત્ર માર્કસ બ્રુટસ (Marcus Brutus) દ્વારા તેની હત્યાના ઐતિહાસિક કથાનક પર આધારિત છે .મુખ્ય ઘટનાક્રમ અને સંવાદો:સીઝરની ભવ્ય વિજયયાત્રા અને પ્રજાનો ઉન્માદ: નાટકની શરૂઆત રોમન સેનેટ (Roman Senate) ના ભવ્ય વાતાવરણથી થાય છે, જ્યાં પ્રજા (નાગરિક વૃંદ) સીઝરના વિજયના ઉત્સવમાં મગ્ન છે સીઝરે પોમ્પી (Pompey) ને હરાવ્યો હોવાથી લોકોમાં ભારે જોશ છે . જોકે, ફ્લેવિયસ અને મારૂલસ નામના સૈનિકો પ્રજાના આ અંધ ઉન્માદને રોકવાનો પ્રયાસ કરે છે આ ભીડની વચ્ચે એક શિલ્પી (પિતા) અને તેની પુત્રી સીઝરનું પુતળું લઈને પ્રવેશે છે અને જનતાની માનસિકતા પર સૂચક ચર્ચા કરે છે જ્યોતિષીની ચેતવણી અને કેસિયસનું ષડયંત્ર: સીઝરની વિજયયાત્રા દરમિયાન એક જ્યોતિષી (भविष्यवेत्ता) સીઝરને ચેતવે છે કે તેના પર મોટું સંકટ છે અને તેણે સાવધ રહેવાની જરૂર છે, પરંતુ સીઝર તેને નજરઅંદાજ કરે છે . બીજી તરફ, કેસિયસ (Cassius) ખૂબ જ ચતુરતાથી બ્રુટસને પોતાના પક્ષમાં લેવાનો પ્રયત્ન કરે છે . તે બ્રુટસને સમજાવે છે કે સીઝર પણ આપણા જેવો જ એક સામાન્ય માણસ છે , પરંતુ જો તેને રોમનો રાજા બનાવવામાં આવશે તો આખું રોમ ગુલામીની જંજીરોમાં જકડાઈ જશે .હત્યાની યોજના અને બ્રુટસનો આંતરિક સંઘર્ષ: બ્રુટસ સીઝરને પ્રેમ કરતો હોવા છતાં, પ્રજાના હિત (Republic) અને લોકશાહીને બચાવવા માટે તે સીઝરની વધતી જતી મહત્વાકાંક્ષા વિરુદ્ધ જવા તૈયાર થાય છે . કેસિયસ, કાસ્કા, સિન્ના અને મેટલસ સિમ્બર જેવા ષડયંત્રકારીઓ સાથે મળીને બ્રુટસ સીઝરની હત્યાની યોજના ઘડે છે તેઓ માને છે કે સીઝરની વ્યક્તિગત હત્યા નથી, પરંતુ 'સીઝરશાહી' (સરમુખત્યારશાહી) નો અંત છે .સીઝરની હત્યા (The Assassination): સેનેટમાં મેટલસ સિમ્બર પોતાના ભાઈના દેશનિકાલની માફી માંગવાના બહાને સીઝરને ઘેરી લે છે જ્યારે સીઝર માફ કરવાની ના પાડે છે, ત્યારે બધા યોજના મુજબ હુમલો કરે છે જ્યારે તેનો ખાસ મિત્ર બ્રુટસ પણ તેના પર ખંજર ઉગામે છે, ત્યારે સીઝર આઘાત સાથે તેના અંતિમ શબ્દો "Et tu, Brute!" (બ્રુટસ, તું પણ!) કહીને ઢળી પડે છે .ભાષણોની રસાકસી - બ્રુટસ વિરુદ્ધ એન્થની: સીઝરના મૃત્યુ પછી બ્રુટસ પ્રજા સમક્ષ ભાષણ આપીને સમજાવે છે કે તે સીઝરને પ્રેમ કરતો હતો, પણ રોમને સીઝર કરતાં વધુ પ્રેમ કરતો હોવાથી લોકશાહી બચાવવા આ કદમ ઉઠાવવું પડ્યું પ્રજા બ્રુટસના પક્ષમાં આવી જાય છે પરંતુ ત્યારબાદ માર્ક એન્થની (Mark Antony) વક્તા તરીકે સ્ટેજ પર આવે છે તે પોતાની અદભુત વાકચતુરાઈ અને સીઝરના વસિયતનામા (Will) નો ઉપયોગ કરીને પ્રજાની સહાનુભૂતિ જીતી લે છે એન્થની સાબિત કરે છે કે સીઝર મહત્વાકાંક્ષી નહોતો અને તેણે ત્રણ વાર રાજમુકુટ નકાર્યો હતો (hindi Hun ... p. 39). અંતે પ્રજા ષડયંત્રકારીઓ વિરુદ્ધ બળવો કરવા માટે ઉશ્કેરાઈ જાય છે (hindi Hun ... pp. 40-41).

Keywords