Description

આ લખાણમાં Hasmukh Baradi દ્વારા નાથુરામ સુંદરજી શુક્લના “ભરત નાટ્યશાસ્ત્ર” ગ્રંથના પુનઃપ્રકાશનનું મહત્વ સમજાવવામાં આવ્યું છે. હસમુખ બારાડીએ પોતાના જીવનના અંતિમ સમય સુધી આ પુસ્તક ફરીથી વાચકો સુધી પહોંચે તે માટે સતત પ્રયત્ન કર્યો હતો. તેઓ માનતા હતા કે આ ગ્રંથ માત્ર એક પુસ્તક નથી, પરંતુ ગુજરાતી રંગભૂમિ અને ભારતીય નાટ્યપરંપરાની અમૂલ્ય સાંસ્કૃતિક ધરોહર છે.

આ ગ્રંથના પુનર્મુદ્રણ પાછળનો મુખ્ય હેતુ એ હતો કે જૂની, નાજુક અને દુર્લભ પ્રતીઓના કારણે નવા વાચકોને મુશ્કેલી ન પડે અને તેઓ સરળતાથી આ ગ્રંથનો અભ્યાસ કરી શકે. હસમુખ બારાડીના મતે Nathuram Sundarji Shukla જેવા વિદ્વાને ૧૯૧૧માં ભરત મુનિના નાટ્યશાસ્ત્રને ગુજરાતી ભાષામાં સમજાવીને ખૂબ મહત્વનું કાર્ય કર્યું હતું.

સંપાદકીયમાં તે સમયની ગુજરાતી રંગભૂમિનું દૃશ્ય પણ રજૂ થાય છે. વીસમી સદીની શરૂઆતમાં ગુજરાતી થિયેટર પર પારસી રંગભૂમિનો મોટો પ્રભાવ હતો. પૌરાણિક, ઐતિહાસિક અને સંગીતમય નાટકો લોકપ્રિય હતા. Mahatma Gandhiના ભારત આગમનનો સમય, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની સ્થાપના, અને અનેક નાટક મંડળીઓની પ્રવૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ કરીને તે સમયના સાંસ્કૃતિક માહોલનું ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું છે.

હસમુખ બારાડી દર્શાવે છે કે નાથુરામ શુક્લે માત્ર અનુવાદ કર્યો નહોતો, પરંતુ રસ, ભાવ, અભિનય અને નાટ્યસિદ્ધાંતોને સરળ ઉદાહરણો અને કાવ્યાત્મક ભાષામાં સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. આ ગ્રંથ ભારતીય અને યુરોપીય નાટ્યવિચાર વચ્ચેનું સેતુ બને છે.

લેખકનું માનવું છે કે આવાં ગ્રંથોનું પુનર્મુદ્રણ, સંરક્ષણ અને ડિજિટાઇઝેશન જરૂરી છે જેથી ભવિષ્યની પેઢીઓ પોતાની નાટ્ય અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાને સમજી શકે. આ પુસ્તક નાટ્યવિદ્યાના વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને રંગકર્મીઓ માટે આજે પણ એટલું જ ઉપયોગી છે જેટલું એક સદી પહેલાં હતું.

Keywords