Description

યેવગેની શ્વાર્ટ્સ દ્વારા લિખિત રશિયન નાટક 'ધ ડ્રેગન' (The Dragon) નો હસમુખ બારાડીએ 'શ્રીમાન રાક્ષસ મહોદય' નામે ગુજરાતીમાં સુંદર ત્રિઅંકી (ત્રિખંડી) અનુવાદ કર્યો છે. આ નાટકનો સારાંશ અને તેના મહત્વના અંગ્રેજી કીવર્ડ્સ (Keywords) નીચે મુજબ છે: નાટકનો સારાંશ (Summary in Gujarati)આ એક અત્યંત પ્રભાવશાળી રાજકીય અને સામાજિક પ્રતીકાત્મક નાટક (Satirical Allegory) છે, જે સત્તાની આપખુદી, સરમુખત્યારશાહી અને ગુલામી માનસિકતા પર તીખો કટાક્ષ કરે છે. નાટકના કેન્દ્રમાં એક એવું નગર છે જે છેલ્લાં 400 વર્ષોથી એક રાક્ષસ (ડ્રેગન) ના આતંક નીચે જીવી રહ્યું છે. આ રાક્ષસ દર વર્ષે નગરની એક સુંદર કૂણી યુવતીને ભોગ તરીકે પોતાની ગુફામાં લઈ જાય છે. આ વર્ષે તેણે નગરસમિતિના કારભારીની રૂપાળી દીકરી 'આલોકા' ને પસંદ કરી છે. આ નગરના લોકો અને સત્તાધીશો (જેવા કે નગરપતિ) આ વ્યવસ્થાથી એટલા ટેવાઈ ગયા છે કે તેઓ રાક્ષસ સામે લડવાને બદલે તેને પોતાનો રક્ષક માનીને તેની ચાપલૂસી કરે છે. આ સમયે નગરમાં 'વિક્રમસિંહ' નામનો એક બહાદુર અને સાહસિક મુસાફર નવયુવાન પ્રવેશે છે. તે આ અન્યાયી પ્રથા સામે અવાજ ઉઠાવે છે અને આલોકાને બચાવવા માટે રાક્ષસને યુદ્ધનો પડકાર ફેંકે છે. નગરજનો રાક્ષસના ડર અને સ્વાર્થને કારણે શરૂઆતમાં વિક્રમસિંહને સાથ આપતા નથી. છતાં, ભયંકર દ્વંદ્વયુદ્ધના અંતે વિક્રમસિંહ રાક્ષસનો નાશ કરવામાં સફળ રહે છે. પરંતુ નાટકનો અસલી વળાંક રાક્ષસના મૃત્યુ પછી આવે છે. રાક્ષસ મરતાં જ નગરમાં સ્વતંત્રતા આવવાને બદલે, ત્યાંનો તકવાદી અને ચાપલૂસ નગરપતિ પોતે સત્તા કબજે કરી લે છે અને નવો 'ડ્રેગન' (રાક્ષસ) બનવાનો પ્રયત્ન કરે છે, જ્યારે તેનો દીકરો હેમંત નવો આસિસ્ટન્ટ બની જાય છે. નગરપતિ બળપૂર્વક આલોકા સાથે લગ્ન કરવાની જાહેરાત કરે છે. નાટકનો ગર્ભિતાર્થ એ છે કે રાક્ષસ માત્ર બહાર નથી, પણ એ આપખુદ સત્તા માણસની અંદર જ બેઠી છે અને જ્યાં સુધી લોકો માનસિક ગુલામીમાંથી મુક્ત નહીં થાય, ત્યાં સુધી એક રાક્ષસ મરશે તો બીજો ગાદી પર બેસી જશે. જો કે, નાટકના અંતે પ્રતીકાત્મક રીતે શુભ અને ન્યાયનો વિજય થાય છે

Keywords