Description

આ લેખમાં ગુજરાતી રંગભૂમિના વિકાસ અને તેની ખામીઓ અંગે ગંભીર ચર્ચા કરવામાં આવી છે. લેખકોનું માનવું છે કે ગુજરાતી નાટ્યક્ષેત્રમાં ભવ્ય સજાવટ, ઝગમગતા દૃશ્યો, ભારે પોશાકો અને ઊંચા અવાજના સંવાદો પર વધુ ભાર મૂકાયો, જ્યારે સશક્ત નાટ્યસાહિત્ય અને અભિનયની મૂળ કળા પાછળ રહી ગઈ. નાટકની આંતરિક શક્તિ કરતાં દેખાવ અને મનોરંજનને પ્રાધાન્ય મળતાં રંગભૂમિમાં અસ્વાભાવિકતા અને અતિશયોક્તિ વધતી ગઈ.

જયંતી દલાલ જણાવે છે કે ગુજરાતી રંગભૂમિએ ટેક્નિકલ ચમક તો મેળવી, પરંતુ સાચા અર્થમાં ઊંડાણવાળું નાટક હજુ જન્મવાનું બાકી છે. તેઓ સીનસીનેરી, અસંગત પોશાકો, અતિશય પ્રકાશ વ્યવસ્થા અને કૃત્રિમ અભિનયની ટીકા કરે છે.

ડૉ. ભરત ઠાકર અનુસાર પ્રેક્ષકોની પસંદગી પણ ગાયન, નૃત્ય, દૃશ્યચમત્કાર અને “વન્સ મોર” જેવા લોકપ્રિય તત્વો તરફ વધુ ઝૂકી ગઈ હતી. જેના કારણે નાટકનું મૂળ સાહિત્યિક અને કલાત્મક સ્વરૂપ નબળું પડ્યું.

ચંદ્રવદન મહેતા ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવે છે કે મુંબઈમાં અંગ્રેજી અને ઇટાલિયન નાટકમંડળીઓના પ્રભાવથી ગુજરાતી રંગભૂમિમાં પ્રોસેનિયમ થિયેટર અને પશ્ચિમી નાટ્યપ્રવૃત્તિઓનો પ્રવેશ થયો.

આ સમગ્ર ચર્ચા ગુજરાતી રંગભૂમિના પરિવર્તન, પ્રેક્ષકની રુચિ, નાટ્યસૌંદર્ય અને નાટ્યકલાના મૂળ તત્વો અંગેનું મહત્વપૂર્ણ ચિંતન રજૂ કરે છે.

Keywords